Fundacja rodzinna w 2026 roku: Genialny wehikuł czy kosztowna pułapka? - 5 rzeczy, o które najczęściej pytacie
Fundacja rodzinna przestała być nowinką prawną, a stała się standardem w planowaniu sukcesji polskiego biznesu. Przedsiębiorcy zrozumieli, że to nie tylko sposób na podatki, ale przede wszystkim gwarancja trwania firmy przez pokolenia.
Jako Kancelaria Radców Prawnych AM&M Legal Pukała, Polak sp.k. z dumą obserwujemy ten trend, będąc jednym z liderów w tworzeniu fundacji rodzinnych na Podkarpaciu. Nasze doświadczenie w procesowaniu skomplikowanych struktur majątkowych pozwala nam przeprowadzić fundatorów przez ten proces bezpiecznie i bez zbędnych „papierowych” komplikacji.
Dziś odpowiadamy na pytania, które najczęściej zadajecie nam podczas konsultacji i które najgoręcej rozgrzewają wyszukiwarkę Google.
1. Czy 100 000 zł kapitału założycielskiego musi być wniesione „w gotówce”?
Odpowiedź jest jednoznaczna – NIE. Ustawowy fundusz założycielski o wartości min. 100 000 zł nie musi być wpłacony w pieniądzu. Możesz do fundacji wnieść udziały w spółkach, nieruchomości, a nawet dzieła sztuki czy sztabki złota. Kluczowe jest, aby ich łączna realna wartość rynkowa odpowiadała kwocie co najmniej 100 000 zł.
2. Fundacja a zachowek – czy to tarcza nie do przebicia?
Wielu fundatorów szuka w fundacji rodzinnej ucieczki przed roszczeniami pominiętych spadkobierców. Pamiętaj: mienie wniesione do fundacji nie jest doliczane do spadku po upływie 10 lat od wniesienia (licząc wstecz od śmierci fundatora). Jeśli planujesz sukcesję, czas jest Twoim największym sprzymierzeńcem. Ważne: Fundacja rodzinna to nie sprint, lecz przemyślana strategia na pokolenia. Pamiętaj, że sercem fundacji jest jej statut – to od precyzyjnego zaprojektowania postanowień sukcesyjnych zależy, czy cała konstrukcja „będzie miała ręce i nogi”.
3. Pułapka „działalności zakazanej”
To jeden z najważniejszych aspektów działalności gospodarczej fundacji rodzinnej. Fundacja rodzinna jest niezwykle atrakcyjna podatkowo, ale tylko pod warunkiem, że trzyma się ściśle wyznaczonych ram prawnych.
Zgodnie z art. 5 ustawy o fundacji rodzinnej, ustawodawca przewidział zamknięty katalog tzw. działalności dozwolonej. Fundacja może pomnażać majątek m.in. poprzez:
- Zbywanie mienia (o ile nie zostało nabyte wyłącznie w celu dalszego odsprzedania),
- Najem, dzierżawę lub udostępnianie mienia do korzystania na innej podstawie,
- Przystępowanie do spółek handlowych, funduszy inwestycyjnych i podobnych podmiotów,
- Nabywanie i zbywanie papierów wartościowych oraz instrumentów pochodnych,
- Udzielanie pożyczek spółkom, w których fundacja posiada udziały, lub beneficjentom,
- Obrót zagranicznymi środkami płatniczymi w celu obsługi inwestycji.
Gdzie leży korzyść? Dopóki fundacja porusza się w granicach tego katalogu, korzysta z podmiotowego zwolnienia z podatku dochodowego (CIT). Oznacza to, że zyski te trafiają do fundacji bez potrącenia podatku na wejściu. CIT w wysokości 15% pojawia się dopiero w momencie wypłaty świadczeń na rzecz beneficjentów.
Ryzykowny krok poza katalog. Problem zaczyna się, gdy fundacja zacznie prowadzić działalność wykraczającą poza art. 5 ustawy – na przykład zajmie się klasycznym handlem towarami, produkcją czy świadczeniem usług doradczych. W takim przypadku fundacja wpada w tzw. sankcyjną stawkę podatku. Zysk z takiej „zakazanej” działalności jest opodatkowany stawką 25% CIT.
Ekspercka rada AM&M Legal: Precyzyjne rozdzielenie działalności operacyjnej (firmy) od działalności inwestycyjnej (fundacji) to fundament bezpiecznej sukcesji. Pomagamy naszym klientom tak ułożyć strukturę grupy kapitałowej, aby w pełni wykorzystać zwolnienia podatkowe i uniknąć karnej stawki 25%.
4. Czy Fundator traci kontrolę nad majątkiem?
To jedna z najczęstszych obaw, jakie słyszymy w naszej rzeszowskiej kancelarii. Wielu przedsiębiorców boi się, że po wniesieniu majątku do fundacji stracą nad nim kontrolę.
Fundacja rodzinna jest konstrukcją niezwykle elastyczną. Jako fundator masz decydujący wpływ na to, jak będzie wyglądał statut – a to on określa zasady działania fundacji. Możesz:
- Zachować pełną kontrolę nad decyzjami inwestycyjnymi jako członek zarządu,
- Zastrzec sobie prawo do zmiany beneficjentów lub ich proporcji w zyskach,
- Określić sztywne warunki, jakie dzieci lub wnuki muszą spełnić, aby otrzymać środki (np. ukończenie studiów czy staż w rodzinnej firmie).
W AM&M Legal kładziemy nacisk na to, aby fundacja była dla Ciebie narzędziem, a nie klatką. Dobrze skonstruowany statut sprawia, że majątek jest bezpieczny od ryzyk zewnętrznych, a Ty nadal trzymasz stery.
5. Czy fundacja może finansować czyli wydatki prywatne beneficjentów?
To pytanie o tzw. konsumpcję majątku, które regularnie pojawia się podczas spotkań w naszej kancelarii. Fundacja rodzinna z założenia ma służyć beneficjentom, dlatego prawo pozwala na pokrywanie ich prywatnych potrzeb.
Rola Statutu i Fundatora. Wszystkie kwestie dotyczące wsparcia rodziny powinien regulować statut fundacji. To w tym dokumencie możemy przyznać fundatorowi (lub powołanemu organowi) prawo do decydowania o przyznawaniu konkretnych świadczeń. Świadczenia te mogą mieć formę pieniężną lub niepieniężną (np. prawo do korzystania z mieszkania fundacji).
Koszty edukacji, leczenia i utrzymania. Osobno należy wskazać na możliwość pokrywania przez fundację bezpośrednich kosztów związanych z rozwojem i zdrowiem członków rodziny. Fundacja może opłacać m.in.:
- Koszty kształcenia (np. czesne za studia, kursy językowe, stypendia),
- Wydatki na opiekę medyczną, diagnostykę i rehabilitację,
- Koszty utrzymania (np. opłacanie czynszów czy mediów w nieruchomościach należących do fundacji, a użytkowanych przez rodzinę).
Podatki: O czym trzeba pamiętać?. Ważne jest zrozumienie mechanizmu podatkowego – samo zarabianie pieniędzy przez fundację (w ramach działalności dozwolonej) jest zwolnione z podatku. Jednak w momencie, gdy dochodzi do przyznania świadczenia beneficjentowi (niezależnie czy
w gotówce, czy poprzez opłacenie faktury za leczenie), po stronie fundacji powstaje obowiązek zapłaty podatku CIT w wysokości 15%.
Ekspercki komentarz AM&M Legal: Odpowiednie sformułowanie zapisów statutowych dotyczących świadczeń to jeden z najtrudniejszych elementów procesu sukcesyjnego. Statut musi być elastyczny, by reagować na zmieniające się potrzeby rodziny, a jednocześnie na tyle precyzyjny, by nie budził wątpliwości fiskusa. Jako liderzy w tworzeniu fundacji na Podkarpaciu, dbamy o to, by każda wypłata była bezpieczna prawnie i optymalna podatkowo.
Podsumowanie Fundacja rodzinna to potężne narzędzie, ale jej skuteczność zależy od precyzyjnego statutu. Jeśli Twoim celem jest ochrona firmy przed rozdrobnieniem i optymalizacja podatkowa, warto zacząć od audytu majątku. Na spotkaniach w naszej kancelarii często słyszymy: „Panie Mecenasie, na początek zróbmy prosty, standardowy statut, a za rok czy dwa usiądziemy i dopracujemy szczegóły”. Jako praktycy z AM&M Legal mówimy jasno: to błąd, który może kosztować stabilność Twojego biznesu.
Chcesz sprawdzić, czy fundacja rodzinna opłaci się w Twoim przypadku?
Jako zespół Kancelarii Radców Prawnych AM&M Legal Pukała, Polak sp.k., specjalizujemy się w projektowaniu bezpiecznych struktur sukcesyjnych. Przeprowadzimy Cię przez cały proces – od audytu majątku, przez przygotowanie „szytego na miarę” statutu, aż po rejestrację i bieżące wsparcie
w zarządzaniu fundacją.
Skonsultuj swoją sytuację z ekspertami:
- Napisz do nas: biuro@ammlegal.pl
- Zadzwoń bezpośrednio:+48 887 146 366
- Skorzystaj z formularza kontaktowego na stronie internetowej: www.ammlegal.pl
