Gastronomia na pokolenia.
Jak fundacja rodzinna może zabezpieczyć Twój biznes
i rodzinę?
Branża gastronomiczna to jedna z najtrudniejszych gałęzi biznesu – wymaga pasji, osobistego zaangażowania
i ogromnej elastyczności. Nawet najlepiej prosperująca firma może stanąć przed widmem kryzysu, gdy zabraknie jej twórcy. Planowanie sukcesyjne jest zatem koniecznością dla każdej firmy rodzinnej, bez względu na jej wielkość.
Gastronomia w Polsce pozostaje domeną firm rodzinnych. Firmy rodzinne odpowiadają za znaczną część PKB oraz poziomu zatrudnienia. Ich wyjątkowa struktura – łącząca więzi rodzinne z przedsiębiorczością – niesie ze sobą zarówno wyjątkowe atuty, jak i złożone wyzwania.
Od 2023 roku w polskim systemie prawnym funkcjonuje długo wyczekiwane narzędzie, które może być nie tylko sposobem na udaną sukcesję, ale także na ochronę majątku i optymalizację zarządzania – fundacja rodzinna.
Czym jest fundacja rodzinna i jaki jest jej cel?
Fundacja rodzinna jest podmiotem tworzonym przez fundatora w celu gromadzenia mienia, zarządzania nim w interesie beneficjentów (najczęściej członków rodziny) oraz spełniania świadczeń na rzecz beneficjentów. Fundatorem fundacji rodzinnej może być wyłącznie osoba fizyczna posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych, która złożyła oświadczenie
o ustanowieniu fundacji rodzinnej w akcie założycielskim albo w testamencie. Dalsza część opracowania poświęcona jest klasycznej metodzie ustanawiania fundacji rodzinnej w drodze oświadczenia złożonego w formie aktu założycielskiego.
Fundacja rodzinna rozpoczyna swój byt prawny wraz ze złożeniem oświadczenia i przyjęciem tekstu statutu fundacji rodzinnej u notariusza. Następnie fundator przekazuje jej określony majątek, tworząc tak zwany fundusz założycielski. To właśnie to początkowe wyposażenie w mienie, obejmujące na przykład gotówkę, udziały w spółkach czy nieruchomości, staje się bazą pozwalającą fundacji działać. Dzięki specyficznym zasadom opodatkowania, fundacja rodzinna stwarza korzystne warunki do akumulacji kapitału i budowy wielopokoleniowego majątku, który nie jest rozpraszany przy kolejnych procesach spadkowych.
Statut fundacji rodzinnej jest jej najważniejszym dokumentem stanowiącym autorski zapis woli jej twórcy – fundatora. Choć ustawa o fundacji rodzinnej określa jego pewne elementy obligatoryjne, to właśnie fundator jest głównym kreatorem treści statutu i to on decyduje, jak fundacja ma funkcjonować w przyszłości.W statucie założyciel określa m.in. główne założenia inwestowania majątku rodzinnego, zasady przyznawania pieniędzy
i innych świadczeń beneficjentom, a nawet system wartości, jakim powinna kierować się rodzina w kolejnych dekadach.
Właściwie sformułowany statut fundacji rodzinnej odzwierciedla wolę założyciela, stanowi „instrukcję obsługi” rodzinnego dorobku,a przede wszystkim prowadzi do uodpornienia fundacji rodzinnej na ewentualne konflikty rodzinne oraz zawirowania biznesowe, służąc jako stabilny filar ochrony majątku przed negatywnym wpływem prywatnych sporów czy przejściowych problemów rynkowych.
Bezpieczeństwo i ciągłość biznesu. Dlaczego JDG to za mało dla Twojej rodziny?
Wielu przedsiębiorców w branży prowadzi swoje biznesy w formie jednoosobowej działalności gospodarczej. Wybór ten choć doceniany za prostotę operacyjną generuje istotne bariery w kontekście planowania wielopokoleniowego.
W tym kontekście głównym ograniczeniem JDG jest ścisłe powiązanie bytu prawnego przedsiębiorstwa z osobą właściciela. W praktyce śmierć przedsiębiorcy
– nawet pomimo ustanowienia zarządcy sukcesyjnego
– uruchamia szereg skomplikowanych procesów prawnych, które mogą zagrozić ciągłości operacyjnej biznesu, m.in. z uwagi na potencjalne konflikty pomiędzy spadkobiercami co do majątku i/lub wizji biznesu na przyszłość. Wobec tego ważnym krokiem na drodze planowania sukcesyjnego jest rozważenie zmiany formy prawnej prowadzenia biznesu. Warto rozważyć przekształcenie JDG w spółkę kapitałową, bądź też utworzenie spółki prawa handlowego – najczęściej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Wartym zauważenia jest, że w kontekście planowania sukcesyjnego, a także samego zarządzania biznesem spółka z o.o. jest rozwiązaniem znacznie bardziej optymalnym niż jakakolwiek forma działalności opartej bezpośrednio na osobie fizycznej.
Co istotne przekształcenie formy działalności gospodarczej zapewnia pełną kontynuację dotychczasowego biznesu. Proces ten opiera się na zasadzie kontynuacji. W praktyce oznacza to, że nowo powstała spółka z o.o. z mocy prawa przejmuje niemal wszystkie prawa i obowiązki dotychczasowego przedsiębiorcy JDG. Spółka z mocy prawa wstępuje
w umowy m.in. najmu lokalu, umowy z dostawcami mediów, a sam proces przeniesienia zezwoleń i koncesji jest dużo łatwiejszy niż w przypadku utworzenia spółki „od zera”. Ponadto spółka działa poprzez swoje organy i nie ulega rozwiązaniu w przypadku śmierci właściciela, co zapewnia pełną ciągłość funkcjonowania biznesu. Dzięki takiemu oddzieleniu bytu prawnego firmy od osoby fizycznej, biznes może nieprzerwanie operować i zarabiać, niezależnie od trwających postępowań spadkowych czy zmian w składzie wspólników.
Fundacja, spółka i gastronomia – system naczyń połączonych
Wniesienie udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością do fundacji rodzinnej pozwala na rozdzielenie działalności operacyjnej firmy od kwestii właścicielskich. W powyższej strukturze cała działalność operacyjna i zarządcza biznesu pozostaje w spółce. To zarząd spółki odpowiada za bieżące zarządzanie biznesem i podejmowanie kluczowych decyzji. Zupełnie inną rolę pełni w tej strukturze fundacja rodzinna, która staje się właścicielem udziałów w spółce. Nie ingeruje w codzienne zarządzanie biznesem, lecz sprawuje nadzór właścicielski z poziomu strategicznego. Fundacja jako właściciel zapewnia stabilność struktury: niezależnie od zmian pokoleniowych czy osobistych planów spadkobierców, własność udziałów pozostaje w rękach fundacji rodzinnej. Dzięki temu rozwiązaniu i rozgraniczeniu kompetencji właściciel biznesu zapobiega przede wszystkim najbardziej niebezpiecznemu zjawisku w firmach rodzinnych - rozdrobnieniu kapitału.
Należy także zaznaczyć, że struktura biznesowa łącząca spółkę z fundacją rodzinną pełni rolę bufora bezpieczeństwa. Majątek zgromadzony w fundacji jest prawnie odizolowany od codziennego ryzyka operacyjnego, z którym mierzy się spółka gastronomiczna.
W kontekście odpowiedzialności fundacji rodzinnej warto także wspomnieć o zasadach odpowiedzialności fundacji rodzinnej za jej zobowiązania. Fundacja rodzinna odpowiada solidarnie z fundatorem za jego zobowiązania powstałe przed jej ustanowieniem, w tym z tytułu obowiązku alimentacyjnego. Odpowiedzialności tej nie można bez zgody wierzyciela wyłączyć ani ograniczyć. Fundacja rodzinna odpowiada także za wykonanie powstałego po jej ustanowieniu obowiązku alimentacyjnego obciążającego fundatora. W przypadku gdy egzekucja z majątku fundatora obowiązku alimentacyjnego powstałego po ustanowieniu fundacji rodzinnej okaże się bezskuteczna, uprawniony może prowadzić egzekucję z majątku fundacji rodzinnej. Powyższe zasady odpowiedzialności fundacji ogranicza się do wartości mienia wniesionego przez fundatora według stanu z chwili wniesienia, a według cen z chwili zaspokojenia wierzyciela.
Podatkowe korzyści fundacji – bezpieczny mechanizm akumulacji zysków
Jednym z najsilniejszych argumentów przemawiających za powołaniem fundacji rodzinnej są jej unikalne zasady opodatkowania. Sam proces wyposażenia fundacji
w majątek przez fundatora jest neutralny podatkowo, co oznacza, że wniesienie majątku nie wiąże się
z koniecznością zapłaty należności publicznoprawnych.
Sama fundacja korzysta ze zwolnienia z podatku dochodowego od osób prawnych (CIT) w zakresie dozwolonej działalności gospodarczej, która została określona w art. 5 ustawy o fundacjach rodzinnych. Na zakres dozwolonej działalności składają się m.in.: zbywanie mienia (o ile mienie to nie zostało nabyte wyłącznie w celu dalszego zbycia), najem, dzierżawa lub udostępnianie mienia do korzystania na innej podstawie (uwaga w tym zakresie możliwe zmiany przepisów prawa w przyszłości), przystępowanie do spółek handlowych, czy też udzielanie pożyczek beneficjentom, spółkom,
w których fundacja uczestniczy jako wspólnik.
Zysk, który w całości zostaje w rodzinie: 0% CIT od dywidendy
Wypłata zysku ze spółki do fundacji rodzinnej w formie dywidendy korzysta z pełnego zwolnienia z podatku dochodowego od osób prawnych. Spółka jako płatnik nie pobiera i nie odprowadza podatku dochodowego od wypłacanej dywidendy. W efekcie fundacja otrzymuje na swój rachunek pełną, wypracowaną kwotę zysku
w wartości brutto, zamiast kwoty pomniejszonej
o standardowy podatek. Tak pozyskane środki z tytułu udziały w zysku spółki pozostają do dyspozycji fundacji rodzinnej, która może nimi zarządzać zgodnie ze strategią biznesową i aktualnymi potrzebami.
W dowolnym momencie wypracowane pieniądze mogą zostać przez fundację rodzinną wypłacone (najczęściej decyzją fundatora) na rzecz beneficjentów, w tym samego fundatora, w formie świadczeń. Należy jednak pamiętać, że moment wypłaty świadczeń wiąże się z obowiązkiem zapłaty przez fundację podatku CIT w wysokości 15%. Jest to jedyne obciążenie podatkowe, gdyż dla beneficjentów z najbliższej rodziny fundatora wypłata ta pozostaje zwolniona z podatku PIT oraz składek ZUS.
Podsumowanie
Fundacja rodzinna to bez wątpienia bardzo ciekawe narzędzie, które pozwala na przemyślają optymalizację struktury biznesowej, efektywne zarządzanie kapitałem oraz, co najważniejsze, bezpieczne przeprowadzenie sukcesji. Dzięki oddzieleniu sfery zarządczej od właścicielskiej przedsiębiorcy zyskują możliwość zabezpieczenia wieloletniego dorobku przed rozproszeniem w wyniku nagłych zdarzeń losowych czy konfliktów rodzinnych.
Autorem niniejszej publikacji jest radca prawny Marcin Pukała z Kancelarii Radców Prawnych AM&M Legal Pukała, Polak sp.k. z siedzibą w Rzeszowie, specjalizującej się w kompleksowym planowaniu sukcesji, przekształceniach form prowadzenia działalności gospodarczej oraz doradztwie przy tworzeniu i obsłudze fundacji rodzinnych.
Napisz do nas: biuro@ammlegal.pl
- Zadzwoń bezpośrednio:+48 887 146 366
- Skorzystaj z formularza kontaktowego na stronie internetowej: www.ammlegal.pl
